Demenszien

In de tweede helft van de werkplaats 2019/2012 breng ik het project TurnLab Demsenzien in als mijn onderzoeksproject.

Ik ga dit project aankomend jaar ontwikkelen en uitvoeren. Ik heb al vooronderzoek gedaan door middelen van het organiseren van testworkshops.

Ik doe dit project in samenwerking met onder andere The TurnClub. The Turnclub is een organisatie die maatschappelijke vraagstukken aanpakt met een kunstenaarsmindset.

TurnLab Demenszien- Marjolijn Zwakman multidisciplinair kunstenaar

In TurnLab Demenszien onderzoek ik met mantelzorgers:

Hoe kan de kunstenaarsmindset (in de werkplaats aangeduid als een Muzisch perspectief) ons helpen om betekenis te geven aan dit proces van nieuwe ervaringen, waar je ongevraagd in terecht bent gekomen?

Ik creëer ik een speelplaats voor en door mantelzorgers. Dit doe ik in samenwerking met collega kunstenaars en een onderzoeker. Op The Turnclub zolder. Hieronder een link naar The Turnclub.

We constateren: Er vallen zintuigen uit. We vragen ons af: Kunnen we misschien ook nieuwe zintuigen aanzetten, wat kunnen die ons leren?

Vooronderzoek. Testworkshop Demenszien in samenwerking met kunstenaar Sandra Schouten en onderzoeker Marjolein Gysels. Advies door Martijn Engelbregt.

 
Drijfveer opzetten Demenszien

16 jaar geleden was ik mantelzorger voor mijn moeder. Ik heb twee voor mij belangrijke inzichten opgedaan in dit proces:

Eén 
Het vergde veel van mij als mens om me te openen voor zo'n ingrijpend persoonlijk proces, waar ik niet om gevraagd had. 

Twee 
Ik heb zo veel waardevolle momenten met mijn moeder beleefd in die tijd, juist omdat onze band (en ikzelf) wel moest transformeren.

Er ging een wereld van nieuwe vormen van zintuigelijke waarneming en intensief contact open, dankzij de beperking van haar ziekte.

Veel van de beeldvorming en gespreksgroepen die er nu zijn voor mantelzorgers zijn gericht op dat eerste punt, de zwaarte van het proces en het gemis.

In TurnLab Demenszien kies ik er voor om een speelplaats te creëren waarin we ons richten op punt twee: Er vallen zintuigen uit maar kunnen we misschien ook nieuwe zintuigen aanzetten, wat kunnen die ons leren?

De zwaarte en moeilijkheid die ook in dit proces spelen hoeven in deze aanpak niet ontkend te worden. 


Voor wie

Mantelzorgers die zorgdragen voor een familielid/ geliefde met dementie. Zowel intensievere verzorgers als minder intensieve verzorgers zijn welkom.
 

Werkmethode: itereren 

In een workshopsreeks van 6 keer komen we bij elkaar. Steeds opnieuw gaan de deelnemers door een cyclus van zelf maken, ervaren en spelen. Gevolgd door reflecteren en terug naar de zintuigen en het openen voor wat er daadwerkelijk gebeurd in het lijf. En van daaruit weer maken, ervaren en spelen enz.

Deze vorm van onderzoek doen heet itereren. Zowel de deelnemers als wij als makers bewegen heen en weer tussen praktijk en reflectie. Je doet iets en kijkt wat dat oplevert. Je past daardoor iets aan of doet nog iets anders. Kijkt weer wat er uitkomt. En zo verder.

Een moment van reflectie met objecten tijdens de testworkshop Demenszien in samenwerking met Sandra Schouten Marjolein Gysels.

 

Voorbeeld van vragen die we onderzoeken : Wat doet het proces met de deelnemers, en met de band met hun dierbare, wat doet het als bekende communicatie wegvalt? Hoe blijf je als mantelzorger daarin staan en doorademen?

Welke emotionele en fysieke sensaties wordt de mantelzorger zich gewaar? Hoe stellen de deelnemers hun geliefde nu voor aan de andere deelnemers? Hoe kijken de deelnemers nu naar de band met hun dierbare?

We gaan niet op een stoel zitten maar gaan op de vloer op onderzoek uit via kunstzinnige werkvormen en interventies. Ik geef de werkvormen fysiek en beeldend vorm. Ik heb collega kunstenaars uitgenodigd om de werkvormen zintuigelijk te verrijken met muziek en voedsel.

 

Hoe? De kunstenaarsmindset het Muzisch perspectief

Werkvorm lichaamsomtrek tijdens testworkshop Demenszien in samenwerking met Sandra Schouten en Marjolein Gysels.

Hoe kunnen de deelnemers aan de workshop reeks de vragen die zij in de rol van mantelzorger tegenkomen belichamen en onderzoeken, zonder zich er helemaal mee te identificeren?

Als performance kunstenaar heb ik geleerd om een rol of verhaallijn in een toneelstuk te belichamen en onderzoeken, zonder overweldigd te raken door emoties.

Ik gebruik mijn lijf en zintuigen als onderzoeksinstrument. Ik krijg wel emoties maar kiest ook hoe ver ik daar in mee ga. Ik begeleid de deelnemers niet in therapie maar leer ze om zelf met hun fysieke sensaties te spelen.

Als autonoom beeldend kunstenaar heb ik me geoefend om in tekeningen en met objecten dingen die me bezig houden vorm te geven. Door zelf te maken en het gemaakte daarna buiten jezelf te plaatsen kan je er met enige afstand naar kijken.

Ik neem de deelnemers mee in zintuigelijke ervaring wat zie, ruik, hoor, voel, proef en ervaar je nu eigenlijk echt? Zo maak je jezelf los van vastgeroeste beelden en verhalen die jij jezelf verteld of die je omgeving je vertellen.

In Turnlab Demenszien begeleid ik de deelnemers vanuit deze kunstenaarsmindset in hun eigen onderzoek. In samenwerking met collega kunstenaars en een onderzoeker.

 

Waartoe? Erkenning en herkenning

Het doel van deze aanpak is dat we een stem willen geven aan de rijkdom van mantelzorg. Erkenning dus.

In de eerste plaats voor de mantelzorger zelf, in de tweede plaats om de maatschappelijke erkenning voor mantelzorgers op te krikken.

Het doel van de vorm is dat we een ruimte maken voor onderling contact tussen mantelzorgers om bij te tanken. Herkenning.

En dat we hiervoor de kunstenaarsmindset toegankelijk maken voor mensen die zelf niet opgeleid zijn als kunstenaar maar wel baat hebben bij deze manier van denken, voelen, kijken en zelf maken.

 

Delen inzichten en uitkomsten

Werkboek
Wij als makers ontwikkelen werk en reflectievormen in thema's die specifiek gelden voor situaties waar mantelzorgers mee te maken hebben. Tussen de workshops door reflecteren we op wat we hebben waargenomen in de groep, en passen de werkvormen voor de keer daarna daar op aan. Op die manier ontstaat de reeks organisch aan de hand van inzichten die we opdoen met de deelnemers. 

Participatief onderzoeker Marjolein Gysles is aanwezig in het lab. Zij onderzoekt hoe de kunstenaarsmindset overgebracht kan worden op mensen die zelf niet als kunstenaar zijn opgeleid en hoe deze door de mantelzorgers in te zetten is in hun eigen leven.

Tussen de bijeenkomsten door gaan de mantelzorgers zelf aan de slag met oefeningen en interventies die ze in het lab geleerd hebben. Ze onderzoeken hoe ze de kunstenaarsmindset in hun eigen praktijk zelfstandig voort kunnen zetten. 

Bijeenkomst
Als zesde keer van de reeks, dus als afsluiting van Demenszien maken we een bijeenkomst waar de deelnemende mantelzorgers 3 mensen uit hun kring uitnodigen. 

We gaan met die grotere groep aan de slag en wij als mantelzorgers en kunstenaars kunnen meer vertellen en ervaarbaar maken wat we geleerd hebben en wat de kunstenaarsmindset inhoud en oplevert.

Hier kunnen ook bezoekers van buiten komen kijken. Denk aan mensen die in het project geïnvesteerd hebben en willen mee maken wat ons lab heeft opgeleverd en hoe we de inzichten verder kunnen brengen in een volgende reeks/locatie. En collega’s van de werkplaats Muzisch Onderzoek, het LKCA, Huis van de Tijd en the Turn Club.

 

Tijdspad

6 bijeenkomsten waarvan één openbare afsluitende bijeenkomst.

Eén bijeenkomst per maand. Tussendoor thuis opdrachten om materie te integreren.

Start hangt nog samen met aanvraagprocedure. We hopen in februari te starten en in juni te eindigen.

De vijfde bijeenkomst en de afsluitende openbare bijeenkomst vallen beiden in juni.

 

Link naar de website van The Turnclub.